SƠNNAM
TIẾP CẬN VỚI
ĐỒNG BẰNG
SĨNG CỬU LONG
có thể cướp những nhà điền chủ giàu có, bất chấp luật
pháp, vì chúng đã mua chuộc rồi. Mỗi tháng, điền chủ
ven sông phải đóng “hụi chết”, bằng không chúng sẽ
đánh phá, có báo tin cho chủ nhà hay trước để đề phòng.
Nhiều điền chủ lớn ở sông Tiền, sông Hậu xây ngay
trong nhà những kiểu tủ đựng tiền nhỏ với xi măng cốt
sắt hòng cất giấu tiền bạc. Tướng cướp nổi danh một
thời, tự xưng làm nghĩa hiệp, “đánh cướp nhà giàu để
lấy của mà phân phát cho nhà nghèo” là Đơn Hùng Tín,
tên thật Nguyễn Văn Tín, quê vùng biên giới – lấy biệt
danh theo một nhân vật truyện Tàu – với súng, gậy, tấn
công chớp nhoáng, đốt đuốc sáng rực một vùng, rút lui
nhanh thần tốc. Sau khoảng thời gian chừng 7 năm, hắn
bị giết, để lại nhiều huyền thoại. Lợi hại không kém còn
có tướng cướp lấy biệt danh Năm Cà Vom (kiểu ghe cà
vom mà hắn thường dùng).
Chợ Cần Thơ mà Pháp cho lập hồi cuối thế kỷ trở
thành điểm giao lưu cho cả phía Hậu Giang, tận mũi Cà
Mau, từ quốc lộ qua chiếc phà lớn, gần như duy nhất.
Có ngân hàng, luật sư, bác sĩ y khoa, trường trung học,
công ty điện nước, nhà xuất nhập cảng, có quần thể xay
xát lúa gạo và tồn trữ lúa, đại lý rượu bia, thuốc lá, diêm
quẹt... Lại có trung tâm thử nghiệm canh nông rất sớm
với bề thế lớn nhất Đông Dương. Cần Thơ phát triển
nhanh, lấn hẳn vai trò đầu tàu của Mỹ Tho từ đời nhà
Nguyễn đến những năm đầu thế kỷ XX. Đây là hậu cần
của các tỉnh phía Tây.
