146
ta luôn ý thức về trạng thái Thiền Định của mình, biết
rõ tâm có an trụ vững vàng hay không. Do đó, cả hai,
sự tập trung và sự nhận biết đều hiện diện. Có được
tâm bình an và tĩnh lặng không có nghĩa là không có gì
xảy ra cả. Các cảm thọ vẫn phát sinh. Chẳng hạn, khi
chúng ta nói về cảnh giới định sơ thiền, chúng ta nói
rằng nó có 5 yếu tố (Chi thiền). Cùng với Tầm và Tứ, Hỷ
(Pīti) phát sinh với đối tượng của thiền quán, rồi đến
Lạc (Sukha). Bốn thứ này ở cùng với nhau trong cái tâm
đã tĩnh lặng.
Yếu tố thứ năm là Ekaggatā, hay sự nhất tâm.
Bạn có thể bâng khuâng rằng làm sao có được sự nhất
tâm cùng lúc với sự hiện diện của những yếu tố khác
trong tâm. Đó là bởi vì chúng trở nên hợp nhất khi tâm
đã an định. Cả năm yếu tố hợp lại một trạng thái gọi là
Thiền Định. Chúng không phải là trạng thái bình thường
của tâm. Chúng là những yếu tố của định. Cả năm tính
chất này, không thứ nào quấy nhiễu trạng thái an định
căn bản. Tầm hiện diện, nhưng nó không quấy nhiễu
tâm; Tứ, Hỷ và Lạc phát sinh, nhưng chúng cũng không
khuấy động tâm. Tâm vì thế, đồng nhất với những yếu
tố này. Đây là cảnh giới định sơ thiền.
Chúng ta cũng không cần phải gọi nó là jhāna
30
(Định sơ thiền, nhị thiền, v.v...). Chỉ việc gọi đó là “tâm
an định”. Khi tâm an định dần, nó sẽ không cần đến
Tầm và Tứ, mà chỉ còn lại sự khoái lạc và hạnh phúc.
30
Jhāna: Thiền, các trạng thái mà tâm lần lượt đi qua để nhập
vào Định. Có 4 tầng Thiền sắc giới: Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền,
Tứ thiền mà hành giả có thể đạt được nhờ chú tâm liên tục vào
một đối tượng duy nhất có hình sắc cố định..
