[ CHÚ THÍCH ]
Lam Điền sinh ngọc: Lam Điền là tên đất ở thuộc nước Tần thời xưa,
nổi tiếng sản sinh ra ngọc đẹp. Ý nói cha hiền thì sinh con hiền.
‘Chi lư’: Khác viết thêm hai chữ này thành câu “Gia Cát Tử Du chi
lư”, nghĩa là “con lừa của Gia Cát Tử Du”.
Chú: ý nói chú ruột của Khác là Gia Cát Lượng tự Khổng Minh, bấy
giờ làm Thặng tướng của nước Thục.
Sư Thượng Phủ: là danh hiệu của Lữ Thượng hay Khương Tử Nha.
Những thứ ấy xuất ra cùng chỗ: ý nói phân ngựa và trứng gà cùng
được xuất ra từ hậu môn cả.
Phụ Ngô Tướng quân: tức Trương Chiêu tự Tử Bố, bấy giờ được Tôn
Quyền bái làm Phụ Ngô Tướng quân.
Kinh
《Thi》 khen công vỗ về, kinh 《Dịch》 ngợi công chém đầu:
kinh
《 Thi 》 có câu viết: “Bắt được giặc xấu, vỗ về mà thả về”. Kinh
《Dịch》 có câu viết: “Vua đi đánh dẹp, chém đầu vua nước Hữu Gia, lại
bắt được kẻ xấu, không có lỗi”. Ý nói khen ngợi công lao đánh dẹp.
Phương, Thiệu của nhà Chu, Vệ, Hoắc của nhà Hán: Phương tức
Phương Thúc (
方叔), Thiệu tức Thiệu Hổ (召穆公), là hiền thần thời vua
Tuyên Vương của nhà Chu, đánh dẹp rợ Hiểm Duẫn ở phía bắc và rợ Man
Kinh ở phía nam. Vệ tức Vệ Thanh, Hoắc tức Hoắc Khứ Bệnh, là danh
tướng thời vua Vũ Đế của nhà Hán, đánh dẹp rợ Hung Nô ở phía bắc.
‘Tứ mẫu’: kinh
《Thi》 có bài hát 《Tứ mẫu》 nói về nỗi lòng nhớ
về quê nhà của một viên quan đi vỗ về phương xa.
《Tả truyện》 có chép:
“
《Tứ mẫu》là bài hát mà vua hát để an ủi sứ giả vậy”. Ý nói an ủi người
đi xa về.
‘Ẩm chí’: ‘Ẩm chí’ là đem rượu ra uống.
《Tả truyện》 có chép:
“Đi đánh trận thì cáo tế ở tông miếu. Lúc quay về thì đem rượu uống rồi
ban tước, thưởng công, đấy là lễ vậy”. Ý nói lễ mừng thắng trận.
