nghiên cứu là một hình ảnh ngẫu nhiên và lộn xộn, được dẫn dắt dần dà
bằng những biện pháp tự chúng không đối phó nổi sự bóc lột thô bỉ một
dân tộc vốn có một quá khứ văn học và đạo lý mà chỉ có các nước tiên tiến
của châu Âu may ra mới có thể sánh bằng.
Joseph cũng tìm thấy những nghiên cứu của các học giả Pháp phân tích
những giai đoạn tàn bạo và khát máu trong lịch sử An Nam hiện đại và các
hồ sơ về vấn đề này được cập nhật hóa nhờ những tài liệu do Nha Liêm
Phóng Đông Dương cung cấp về Cuộc Khủng Bố Đỏ được gọi là “phong
trào Xô Viết Nghệ Tỉnh” các năm 1930-1931. Những nguyên bản cung khai
trong các cuộc thẩm vấn của Liêm Phóng, đính kèm thành những tập sách
nhỏ, kể chi tiết những cách thức đẫm máu được cộng sản dùng để tàn sát và
hành hạ các địa chủ, quan lại và thậm chí những người từng ủng hộ họ nay
quay ra phản bội. Và Joseph rùng mình khi đọc những tài liệu đó.
Nội dung những cung khai ấy cho thấy đàn ông đàn bà bị thiêu, chặt, chôn
sống và trấn nước với tình trạng say máu kéo dài, có tính chất dã man thời
trung cổ. Và bằng cách nào đó, những kinh hoàng Joseph đọc ấy mang trở
lại tâm trí anh âm thanh kinh khiếp rùng rợn trong cung giọng của Ngô văn
Lộc khi anh ta ré lên với Joseph giữa khung cảnh tối tăm nơi nhà lồng chợ
Bến Thành về cách người Pháp đã giết hai ngàn đồng bào của anh ta trong
các cuộc nổi dậy năm 1930 và năm 1931 và đem tù đày phát vãng gần hai
chục ngàn người.
Qua những tài liệu đọc được đó, thâm tâm Joseph càng lúc càng xác tín
rằng người An Nam là một dân tộc bất hạnh, có số mệnh phải gánh chịu hết
bạo lực này tới thảm kịch khácï suốt chiều dài lịch sử của họ. Và những ý
nghĩ đó đè nặng trĩu tâm tư anh.
Tới cuối tuần lễ thứ hai, để gây hưng phấn cho tinh thần mình, vào một
buổi xế chiều, Joseph quyết định đi tìm yên tĩnh trong khung cảnh tịch lặng
của Đền Quạ, một miếu đền Nho giáo nổi tiếng, do vua Lý Thánh Tông
khởi công xây dựng vào năm 1070 để đặc biệt dâng hiến cho sự nghiệp văn
học, được gọi là Văn Miếu Quốc Tử Giám, trường đại học đầu tiên của
những người theo học đạo thánh hiền và văn chương cử nghiệp. Miếu
