Tri
ết-lý Đại-Đồng
232
trong ý-th
ức của con người ).Vật-chất và ý-thức là hai
ph
ạm-trù triết-học rộng nhất để chỉ hai loại hiện-tượng đó.
B
ất cứ hệ-thống triết-học nào, xét đến cùng cũng
ph
ải giải-quyết vấn-đề về mối quan-hệ giữa vật-chất và ý-
th
ức, giữa tự-nhiên và tinh-thần .Vấn-đề đó là vấn-đề cơ-
b
ản của triết-học.
Angel vi
ết “Vấn-đề cơ-bản của toàn bộ triết-học,
nh
ất là của triết-học hiện-đại, là vấn-đề quan-hệ giữa tư-
duy và t
ồn-tại”.
“V
ấn-đề cơ-bản của triết-học bao gồm cả hai mặt:
-Gi
ữa vật-chất và ý-thức, cái nào có trước, cái nào
có sau? Cái nào quy
ết định cái nào? Hoặc cái nào là tính
th
ứ nhứt? Cái nào là tính thứ hai?
-
“Con người có khả-năng nhận-thức được Thế-giới
không ?
“Tùy theo cách gi
ải-quyết vấn-đề cơ-bản của triết-
h
ọc mà các học-thuyết triết-học chia làm hai phái chính:
- phái theo ch
ủ-nghĩa duy vật,
- phái theo ch
ủ-nghĩa duy tâm.
“Đối với mặt thứ nhất của vấn-đề cơ-bản của triết-
h
ọc, những nhà triết-học nào cho rằng vật-chất là tính thứ
nh
ất, tức là vật-chất có trước. Vật-chất quyết-định ý-thức
thì g
ọi là những nhà triết-học duy-vật. Còn những nhà
tri
ết-học cho rằng ý-thức là tính thứ nhứt, tức là ý-thức có
trước. Ý-thức quyết-định vật-chất thì gọi là những nhà
tri
ết-học duy-tâm. Trong triết-học duy tâm lại chia ra
thành ch
ủ-nghĩa duy-tâm khách-quan và chủ-nghĩa duy-
tâm ch
ủ-quan.
“Ch
ủ-nghĩa duy-tâm chủ-quan, cho rằng ý-thức là
tính th
ứ nhứt; Thế-giới vật-chất là do cảm-giác của con
người tạo nên. Cảm giác là cội nguồn sinh ra mọi hiện-
tượng, sự vật. Những hiện-tượng và sự vật mà chúng ta
