Tôi cố hết sức để khôi phục lại mối thân tình giữa hai chúng tôi khi chúng
tôi vẽ những bức tiểu họa cùng nhau, nhẹ nhàng và lặng lẽ thảo luận về
chúng suốt đêm dưới ánh nến giữa những viên đá đánh bóng, những cây bút
sậy, lọ mực và cọ vẽ này. Tôi không chắc có phải vì cảm giác xa lánh này
hay vì sự bối rối, nhưng tôi thấy xấu hổ và không dám thú nhận công khai
những nghi ngại của mình; lúc đó, tôi quyết định biện bạch cho mình qua
một câu chuyện.
Có lẽ các vị cũng có nghe về họa sĩ Sheikh Muhammad ở Isfahan?
Không một họa sĩ nào có thể qua mặt ông ta trong việc chọn màu, trong ý
thức về sự cân đối, trong việc vẽ hình người, thú vật và những khuôn mặt,
trong cách vẽ với xúc cảm đậm chất thơ, trong việc áp dụng một luận lý bí
ẩn dành riêng cho hình học. Sau khi đạt tới vị thế một họa sĩ bậc thầy khi
tuổi còn trẻ, danh họa này với phong cách thần thánh đã dành trọn ba mươi
năm để theo đuổi sự cách tân can đảm nhất trong chủ đề, bố cục và phong
cách. Làm việc theo phong cách thủy mặc Trung Hoa - do người Mông Cổ
mang đến cho chúng tôi - với kỹ năng và một ý thức tinh tế về sự cân đối,
ông là người đã du nhập bọn ma quỷ khủng khiếp, những âm hồn có sừng,
những con ngựa có hòn dái to, những quái vật nửa người và những tên
khổng lồ vào phong cách vẽ Herat nhạy cảm và tinh tế; ông là người đầu
tiên quan tâm và chịu ảnh hưởng của nghệ thuật chân dung do những con
tàu phương Tây từ Bồ Đào Nha và Flander mang đến; ông tái khám phá
những kỹ thuật bị quên lãng có từ thời Thành Cát Tư Hãn và được giấu kín
trong những pho sách cũ mục nát; trước bất cứ ai khác, ông đã dám vẽ
những cảnh gợi dục ở đàn ông như cảnh Alexander nhìn trộm những mỹ nữ
trần truồng tắm trên đảo đàn bà và Shirin tắm dưới ánh trăng, ông ta vẽ
đấng Tiên tri vinh quang của chúng ta thăng thiên trên lưng con ngựa Burak
có cánh của Người, những vị vua cào gãi mình mẩy, lũ chó đang giao phối
và các lãnh tụ Hồi giáo uống rượu vang, và khiến cả cộng đồng những
người yêu sách chấp nhận chúng. Ông đã làm chuyện đó, có lúc bí mật, có
lúc công khai, uống rất nhiều rượu vang và hút thuốc phiện, với một nỗi
nhiệt tình kéo dài ba mươi năm. Sau này, khi tuổi đã già, ông trở thành môn
