"Không bao giờ," tôi cười và nói. "Tuy nhiên đây là những gì Zarif Kính
mến, cầu cho anh ta được bình yên, bắt đầu thừa nhận khi anh ta thấy bức
tranh cuối cùng. Anh ta nói rằng việc ông sử dụng khoa học về luật phối
cảnh và những phương pháp của các bậc thầy Venice chẳng là gì ngoài sự
cám dỗ của Satan. Trong bức tranh cuối cùng, ông được cho là đã vẽ khuôn
mặt của một người trần bằng những kỹ thuật Tây vực, vì vậy người xem
tranh có ấn tượng không phải về một bức tranh mà về thực tại; tới mức độ
hình ảnh này có khả năng khiến con người cúi đầu trước nó, như cúi đầu
trước những tượng thánh trong nhà thờ Tây vực. Theo anh tại đây là tác
phẩm của Quỷ sứ, không chỉ vì nghệ thuật phối cảnh đưa bức tranh rời xa
cách nhìn thế gian của Thượng đế và đưa nó xuống tầm nhìn của một con
chó hoang, mà còn vì việc ông dựa vào những phương pháp của bọn Venice
cũng như trộn lẫn những truyền thống lâu đời của chúng ta với truyền thống
của bọn ngoại giáo sẽ tước mất sự thuần khiết của chúng ta và đẩy chúng ta
xuống hàng nô lệ của họ."
"Chẳng có gì là thuần khiết cả".Enishte Kính mến nói. "Trong lãnh vực
nghệ thuật làm sách, bất cứ khi nào một kiệt tác được làm ra, bất cứ khi nào
một bức tranh tráng lệ làm ta chảy nước mắt vì vui sướng và khiến ta ớn
lạnh cả sống lưng, ta có thể chắc chắn điều sau đây: Hai phong cách từ
trước đến nay chưa bao giờ được kết hợp với nhau đã đi cùng nhau để tạo ra
một cái gì mới mẻ và diệu kỳ. Nhờ có cuộc hội ngộ giữa sự nhạy cảm trong
minh họa kiểu Ẳ Rập và nền hội họa Trung Hoa - Mông Cổ, chúng ta mới
có Bihzad và sự huy hoàng của nền hội họa Ba Tư. Những bức tranh đẹp
nhất của Ngài Tahmasp kết hợp phong cách Ba Tư với những vẻ tinh tế của
người Thổ Nhĩ Kỳ. Ngày nay, nếu người ta không thể ca ngợi đúng mức
những xưởng làm sách nghệ thuật của Akbar Khan ở Hindustan, đó là bởi
ông ta đã cố thuyết phục những nhà tiểu họa của ông ta chấp nhận phong
cách của những bậc thầy Tây vực. Cả phương Đông lẫn phương Tây đều
thuộc về Thượng đế. Có lẽ Người bảo vệ chúng ta tránh khỏi ý muốn về sự
tinh túy và không pha trộn.
