Chẳng hạn, từ chỗ của mình, tôi có thể vừa thấy toàn bộ đám đưa tang
giống như sợi chỉ đi vào nghĩa trang, lại vừa có thể, với niềm vui của việc
phân tích một bức tranh, theo dõi một chiếc thuyền buồm đang tăng tốc, với
những cánh buồm no gió khi nó trở chiều chạy về phía mũi đất Sarayburnu
nơi cửa sông Halic hòa vào eo Bosphorus. Từ trên tháp cao nhìn xuống, cả
thế gian này như một cuốn sách lộng lẫy mà tôi đang xem từng trang một.
Tuy nhiên tôi vẫn có thể nhìn thấy nhiều hơn hẳn là một kẻ lên được tới
độ cao như thế mà hồn không hề rời khỏi xác, và hơn thế nữa, tôi có thể
thấy mọi thứ cùng một lúc: ở phía bên kia Bosphorus, vượt quá Uskudar,
giữa những ngôi mộ đá trong một khoảnh sân trống, bọn trẻ đang chơi nhảy
cừu; dáng lao đi duyên dáng của chiếc thuyền chở Ngoại vụ đại thần do bảy
cặp tay chèo vận hành cách nay mười hai năm bảy tháng, khi chúng tôi tháp
tùng sứ thần Venice từ lâu đài bên bờ biển của ông ta lên đường yết kiến
Đại Tể tướng Bald Ragip Pasha; một phụ nữ bệ vệ trong khu chợ Langa
mới đang ôm một cục bắp cải giống một đứa trẻ mà bà ta sắp cho bú; sự
phấn chấn của tôi khi Sứ giả Thượng Hội đồng Ramazan Kính mến chết,
mở đường cho tôi thăng tiến; cái kiểu tôi ngồi trên đùi bà tôi hồi còn bé mà
nhìn chằm chằm những chiếc áo cánh đỏ trong khi mẹ tôi phơi quần áo
ngoài sân; tôi đã chạy đến những khu phố xa xôi để tìm bà đỡ như thế nào
khi mẹ của Shekure đau đẻ, cầu cho bà ấy được yên nghỉ; vị trí của chiếc
thắt lưng đỏ tôi làm mất cách nay trên bốn mươi năm (giờ thì tôi biết Vasfi
đã ăn cắp nó); khu vườn tráng lệ ở xa xa mà tôi từng mơ ước cách nay hai
mươi mốt năm, mà tôi đã cầu xin Allah một ngày nào đó sẽ khẳng định nó
là Thiên đàng; những cái đầu, mũi và tai bị cắt rời được Ali Bey, Toàn
quyền Georgia, người đã đàn áp những kẻ nổi loạn trong pháo đài Gori, gửi
đến Istanbul; và Shekure yêu dấu xinh đẹp của tôi, tách khỏi những phụ nữ
láng giềng đang than khóc tôi trong nhà, giờ đang chăm chăm nhìn ngọn
lửa trong lò bằng gạch ngoài sân.
Như điều được ghi trong sách vở và được các học giả khẳng định linh
hồn ngụ trong bốn cõi:
