Tôi lập tức hiểu rằng mình không thể ngồi lại trong nhà, thế là tôi lao ra
ngoài, bước đi mạnh mẽ theo những con phố tối đen. Như thủ lãnh Osman
Baba viết trong cuốn "Cuộc đời các thánh," nếu một kẻ khổ tu đích thực
muốn thoát được con quỷ trong tim, anh ta phải rảo khắp nơi suốt cuộc đời
mình mà không ở lại quá lâu bất cứ chỗ nào. Sau khi lang thang từ thành
phố này sang thành phố khác suốt sáu mươi bảy năm, anh ta quá mệt mỏi
với việc miệt mài chạy nên đành chịu thua Quỷ sứ. Đó là độ tuổi mà các
tiểu họa bậc thầy đạt tới kiếp mù, hoặc cõi tối đen của Allah, độ tuổi mà họ
ngẫu nhiên đạt tới một phong cách, đồng thời giải phóng mình khỏi mọi
phát biểu về phong cách.
Tôi lang thang qua khu chợ gà ở Bayazid, qua quảng trường trống trơn ở
chợ nô lệ, giữa mùi thơm dễ chịu của các cửa hàng bán bánh bột gạo và
xúp, cứ như đang tìm kiếm. Tôi đi ngang qua khung cửa đóng kín của
những tiệm hớt tóc, tiệm giặt ủi quần áo, một ông bà chủ lò bánh mì đang
đếm tiền và ngước lên nhìn tôi với vẻ ngạc nhiên; tôi đi qua một tiệm tạp
phẩm đầy mùi dưa rau cải và cá muối, và bởi mắt tôi chỉ bị thu hút vì màu
sắc nên tôi bước vào một cửa tiệm dược thảo và tạp hóa nơi người ta đang
cân món gì đó, và dưới ánh đèn tôi nhìn say mê, theo kiểu người ta nhìn
những người yêu dấu, những túi cà phê, gừng, quế và nghệ, những hộp sặc
sỡ đựng nhựa cây nhũ hương, hột hồi hương tỏa mùi từ trên kệ, những đống
rau ngổ nâu và đen. Đôi lúc tôi muốn nhét hết mọi thứ vào miệng; có khi tôi
muốn lấp kín trang giấy bằng một bức tranh vẽ mọi tạo vật.
Tôi bước vào nơi tôi đã dùng bữa no nê hai lần trong tuần rồi, mà tôi đã
tự đặt tên là nhà bếp nấu xúp cho lũ dân đen - thực ra, gọi là "bọn cùng
đinh" thì chắc thích hợp hơn. Nó mở cửa đến nửa đêm cho những khách
quen. Bên trong có vài kẻ khốn khổ ăn mặc như bọn ăn trộm ngựa hay
những người vừa trốn khỏi giàn xử giảo, một bộ đôi tội nghiệp mà vẻ u sầu
và tuyệt vọng đã khiến hình ảnh của họ trôi tuột khỏi thế giới này để đến
những thiên đàng xa xôi như thường thấy ở những con nghiện thuốc phiện;
hai gã ăn xin mà ngay cả việc giữ được cung cách cái bang cũng là khó
