Ông lùn đưa chúng tôi đến một chiếc tủ gỗ lớn. Sư phụ Osman bồn chồn
khi ông mở những cánh cửa và nhìn thấy những pho sách trước mặt. Ông
mở một quyển, đọc xuất xứ và lật nhanh các trang. Bên nhau, chúng tôi
kinh ngạc nhìn chằm chằm những hình minh họa kỹ càng các vị đại hãn với
cặp mắt hơi xếch.
"Thành Cát Tư Hãn, Sát Hợp Đài, Đà Lôi và Hốt Tất Liệt, Người Thống
trị Trung Hoa," Sư phụ Osman đọc trước khi đóng quyển sách lại và cầm
cuốn khác lên.
Chúng tôi đi ngang qua một bức tranh cực đẹp miêu tả cảnh Ferhad,
được tiếp sức mạnh từ tình yêu, mang Shirin yêu dấu của anh và con ngựa
của nàng trên vai. Để diễn tả nỗi khó khăn gian khổ mà cặp tình nhân phải
trải qua, những tảng đá trên nửa bầu trời và ba cây bách hùng vĩ làm nhân
chứng cho hành động vì tình yêu của Ferhad, được vẽ với bàn tay run rẩy vì
cơn đau cùng cực đến nỗi Sư phụ Osman và tôi ngay lập tức xúc động trước
mùi vị nước mắt và nỗi sầu trong những chiếc lá rơi. Khoảnh khắc đầy xúc
cảm này được miêu tả - như ý định của những bậc thầy vẽ nó - không phải
để khắc họa sức mạnh cơ bắp của Ferhad, mà thiên về miêu tả việc cả thế
giới đã lập tức cảm nhận nỗi đau trong tình yêu của chàng như thế nào.
"Một tác phẩm bắt chước Bihzad được làm ở Tabriz tám mươi năm
trước," Sư phụ Osman nói trong khi đặt quyển sách đó xuống và mở một
pho khác ra.
Đây là một bức tranh miêu tả tình bạn miễn cưỡng giữa mèo và chuột
trong Kalila wa Dimna 2. Ngoài cánh đồng, một con chuột tội nghiệp, bị kẹt
giữa con chồn dưới mặt đất và con diều hâu trên trời, tìm sự giúp đỡ từ một
con mèo không may bị sập bẫy thợ săn. Chúng thỏa thuận với nhau: Con
mèo sẽ giả làm bạn con chuột và liếm nó, khiến con chồn và diều hâu sợ bỏ
đi. Đổi lại, con chuột thận trọng giải thoát con mèo khỏi cái bẫy. Thậm chí
trước khi tôi kịp cảm nhận sự nhạy cảm của họa sĩ, Sư phụ đã nhét cuốn
sách lại bên cạnh những quyển kia và ngẫu nhiên mở một quyển khác.
