Pho sách huyền thoại mà tôi chỉ được thấy cách nay hai mươi lăm năm
thì quá lớn và nặng đến độ Jezmi Agha và tôi phải khó khăn lắm mới giở nó
lên và khiêng đi được. Khi chạm đến bìa sách, tôi biết có gỗ bên trong lớp
da. Cách nay hai mươi lăm năm, sau cái chết của vua Kanuni Suleyman,
vua Tahmasp quá sung sướng vì cuối cùng đã tống khứ được vị vua từng
chiếm Tabriz tới ba lần này đến độ cùng với những con lạc đà chất đầy quà
mà ông gửi cho vua Selim, người kế vị Suleyman, ông còn kèm theo một
cuốn kinh Koran đặc biệt, và pho sách này, cuốn đẹp nhất trong các sách
trong kho báu của ông. Thoạt tiên, một phái bộ sứ thần Ba Tư ba trăm
người mạnh khỏe mang bộ sách này đến Edirne nơi vị tân vương đang có
chuyến săn bắn mùa đông; sau khi nó về đến Istanbul này cùng những món
quà khác do lạc đà và lừa chở, Trưởng ban Trang trí Siyah Memi và ba thợ
cả trẻ chúng tôi đã đến xem cuốn sách trước khi nó được đưa vào Quốc khố.
Giống như người dân Istanbul chen lấn để xem một con voi từ Hindustan
đến hoặc một con hươu cao cổ từ Phi chính chúng tôi vội đến lâu đài ở đó
tôi được thầy Siyah Memi cho biết rằng Sư phụ Bihzad vĩ đại, người đã
chuyển từ Herat đến Tabriz lúc tuổi già, không góp phần vào cuốn sách này
bởi vì thầy đã mù.
Về phần những nhà tiểu họa Ottoman như chúng tôi, những kẻ vẫn kinh
ngạc trước những pho sách bình thường với bảy tám tranh minh họa, nhìn
qua cuốn sách này, vốn chứa đến hai trăm năm mươi tranh minh họa lớn, thì
cũng giống như đang lang thang qua một lâu đài lộng lẫy khi những người
trong đó đã ngủ. Chúng tôi nhìn những trang cực kỳ phong phú với lòng
kính trọng sâu sắc, như thể đang xem những khu vườn Địa đàng vốn chỉ
xuất hiện một cách thần kỳ trong một phút thoáng qua. Và suốt hai mươi
lăm năm sau đó, chúng tôi đã bàn tán về pho sách vốn luôn được khóa kỹ
trong Quốc khố này.
Tôi lặng lẽ giở tấm bìa dày của cuốn Shahnameh như thể mở một cánh
cửa lâu đài khổng lồ. Trong khi tôi lật các trang, mỗi trang tạo âm thanh sột
soạt vui tai, tôi chìm trong nỗi buồn phiền hơn là kính sợ.
