TRIẾT HỌC TÂY PHƯƠNG TỪ KHỞI THỦY ĐẾN ĐƯƠNG ĐẠI - Trang 1102

Pufendorf, môn đồ của danh sư Grotius. Trong quyển Tự thú ông còn kể ra những
gì ông đọc thời trẻ: quyển Lô-gích học của Port-Royal, quyển Khảo luận nhân
tính của Locke mà ông chia sẻ tình yêu tự do, Malebranche, Leibniz, Descartes -
và có lẽ cả Spinoza.

Chính từ 1750 mà Rousseau tự đào luyện một nền văn hoá vững chắc về triết lý
chính trị. Lúc đó ông thâm cứu những pháp gia như Grotius, Pufendorf và
Burlamaqui và học thuyết của Hobbes. Tất cả các tác giả này đều bị ông chỉ tên,
ở đầu quyển Khế ước xã hội, như là những "kẻ xúi giục chuyên chế" được tài trợ
bởi các bạo chúa. Có lẽ Rousseau cũng đã đọc pháp gia Althusius người vào cuối
thế kỷ XVI đã bênh vực những luận đề rất giống các luận đề của ông trong Khế
ước xã hội.

Sau năm 1757 xảy ra chuyện xích mích với nhóm Bách khoa. Rousseau nghĩ
mình là nạn nhân của một âm mưu được dựng lên bởi Grimm, Diderot và
d’Holbach.

Là tác giả cuốn tiểu thuyết Nàng Hélọse mới (1761) và quyển Những mơ mộng
của người tản bộ cô độc tác phẩm mà cái chết của ông, vào ngày 02 tháng bảy,
năm 1778 ở Ermenonville gần Paris, làm cho dang dở, Rousseau thường được coi
là một tác gia văn học với trí tưởng tượng và cảm tính vượt qua trí tuệ trừu tượng.
Tuy nhiên, quyển Khế ước xã hội, với việc tìm tòi triết lý về nền tảng, với viễn
tượng phê phán và khả năng khái niệm hoá mà ông bộc lộ, làm cho ông trở thành
một triết gia thực sự. Nhưng cũng đúng là nơi Rousseau, những tư tưởng thâm
trầm nhất luôn luôn được diễn tả qua một văn phong tuyệt hảo mà chính Kant
cũng thừa nhận sự hấp dẫn.

DIỄN TỪ VỀ NGUỒN GỐC SỰ BẤT BÌNH ĐẲNG GIỮA CON NGƯỜI

(Discours sur l’origine de l’inégalité parmi les hommes)

Năm năm sau Diễn từ về khoa học và nghệ thuật, Rousseau biên soạn và xuất bản
Diễn từ về nguồn gốc sự bất bình đẳng giữa con người. Lần này cũng thế, đây là
một đề tài do Hàn lâm viện Dijon đưa ra. Đối với vấn đề nguồn gốc sự bất bình
đẳng, Hàn lâm viện còn đưa thêm vấn đề tìm hiểu liệu xem sự bất bình đẳng có
được cho phép bởi luật tự nhiên hay không, nói cách khác có nền tảng pháp