mang tính siêu việt của lý tính tư biện [về các chủ đề ấy], bởi lẽ để vươn tới các
nhận thức ấy, lý tính tư biện buộc phải sử dụng chính những nguyên tắc trong
thực tế chỉ đủ để áp dụng cho những đối tượng của kinh nghiệm khả hữu; cho nên
khi nó áp dụng các nguyên tắc này vào đối tượng vốn không thể là đối tượng của
kinh nghiệm, nó thực sự đã biến đối tượng ấy thành hiện tượng, và như thế là
xem mọi sự mở rộng lý tính thuần tuý về mặt thực hành là không thể làm được.
Vì thế tôi phải dẹp bỏ nhận thức [sai lầm] đi để dành chỗ cho lòng tin.
KANT, Phê phán lý tính thuần tuý, Lời tựa cho lần
xuất bản thứ hai (Bản B).
1. Để nhận thức một đối tượng, điều đòi hỏi là tôi có thể chứng minh được khả
thể của nó (hoặc bằng tính thực tại của nó do kinh nghiệm xác nhận, hoặc một
cách tiên nghiệm bằng lý tính). Còn suy tưởng về một đối tượng, tôi có thể suy
tưởng cái gì tôi muốn, miễn là không tự mâu thuẫn với chính mình, tức miễn là
khái niệm của tôi là một ý tưởng khả hữu nào đó, dù tôi không thể chứng minh
được có một đối tượng nào tương ứng với nó hay không trong toàn bộ mọi khả
thể. Nhưng, để gán cho khái niệm như thế tính giá trị khách quan (tức khả năng
hiện thực, vì khả năng trước chỉ là khả năng thuần tuý lôgích), lại cần phải có cái
gì nhiều hơn nữa. Nhưng, cái nhiều hơn này không cần phải được tìm thấy trong
các nguồn nhận thức lý thuyết; nó cũng có thể nằm ngay trong các nguồn thực
hành.
2. Bản tính đơn thuần (của linh hồn): Einfache Natur (der Seele): Siêu hình học
cổ truyền (tâm lý học thuần tuý) xem bản lĩnh của linh hồn là "einfach" (đơn
thuần, đơn tính, đơn tố), tức đối lập với tính đa tạp (mannigfltig), đa hợp
(zusammengesetzt) gồm nhiều bộ phận của vật thể có quảng tính. Xem thêm
"Biện chứng pháp siêu nghiệm".
SƠ LUẬN CHO MỌI SIÊU HÌNH HỌC TƯƠNG LAI (Đức: Prolegomena zu
einer jeden kiinftigen Metaphysik, die als Wissenschaft wird auftreten kưnnen -
Pháp: Prolégomènes à toute métaphysique future)
Sau khi tác phẩm Phê phán lý tính thuần tuý được xuất bản lần đầu (1781) song
gặp sự hờ hững của người đọc (vì quá đồ sộ- hơn ngàn trang chữ dày chi chít - vì
