giới hạn vào các đối tượng của kinh nghiệm hay không. Đây mới chính là vấn đề
của Hume. Nó chỉ là vấn đề liên quan đến nguồn gốc, không liên quan tới nhu
cầu thiết yếu phải sử dụng khái niệm ấy. Nếu như vấn đề trước được quyết định,
thì các điều kiện cho việc sử dụng và lãnh vực áp dụng hợp pháp của nó cũng sẽ
được quyết định một cách tất yếu.
Tôi công khai thừa nhận rằng ký ức của tôi về David Hume chính là điều mà
nhiều năm trước đã kéo tôi ra khỏi giấc ngủ giáo điều và cống hiến một hướng đi
mới cho những tra cứu của tôi trong lãnh vực triết học lý thuyết. Tôi hoàn toàn
không đi theo các kết luận mà ông đã đạt tới bằng cách coi không phải toàn thể
vấn đề của ông, nhưng chỉ một phần của vấn đề, nên tự nó không thể cho chúng
ta thông tin nào. Nếu chúng ta bắt đầu từ một tư tưởng có cơ sở vững chắc nhưng
không được cho chúng ta, chúng ta có thể hy vọng rằng với sự suy tư liên tục
chúng ta có thể đi xa hơn người có đầu óc sâu sắc đã để lại cho chúng ta tia lửa
ban đầu.
KANT, Sơ luận cho mọi siêu hình học tương lai, Phần mở đầu.
Có thể có khoa siêu hình học không?
Giả như một khoa siêu hình học có thể duy trì địa vị của nó như một khoa học
thực sự tồn tại, phải chăng chúng ta có thể nói: "Đây là siêu hình học; hãy học nó
và nó sẽ thuyết phục bạn một cách chắc chắn không thể cưỡng lại về chân lý của
nó?" Khi ấy câu hỏi này sẽ là vô dụng, và sẽ chỉ còn lại một câu hỏi khác (đúng
hơn là một trắc nghiệm về trí tuệ sâu sắc hơn là chứng minh sự tồn tại của chính
sự vật): "Làm thế nào có thể có khoa học này, và làm thế nào lý trí đạt tới nó?"
Nhưng lý trí con người đã không may mắn như thế trong trường hợp này. Không
có một cuốn sách duy nhất nào mà bạn có thể nêu ra giống như bạn có thể nêu ra
quyển sách của Euclide để có thể nói: "Đây là siêu hình học; ở đây bạn có thể tìm
thấy những đối tượng cao quý nhất của khoa học này, sự hiểu biết về một hữu thể
cao nhất và một sự tồn tại trong tương lai được chứng minh bởi các nguyên lý của
lý trí thuần tuý". Thực ra, chắc chắn chúng ta có thể tìm thấy nhiều mệnh đề được
chứng minh chắc chắn không thể chối cãi; nhưng tất cả các mệnh đề này đều là
phân tích và liên quan đến các chất liệu và cái khung cho siêu hình học hơn là sự
mở rộng tri thức đối tượng chính của chúng ta khi học nó (§2). Cả khi giả sử bạn
