hết so với tất cả mọi người còn lại trong cuộc đời này ở trong bất kỳ những tình
huống nào khác; vì sự lợi ích của bản thân cũng với cùng một sức mạnh. Những
người nghe anh ta kể lại đó, có thể vẫn không có hay không có chung một phán
đoán đủ để nhằm hỗ trợ cho sự hiển nhiên của anh ta: phán đoán nào mà họ có,
thì họ vẫn từ chối được bởi nguyên tắc đối với những chủ đề cao quý và huyền
diệu này: hoặc nếu có bao giờ họ muốn sử dụng nó, thì niềm đam mê và sự tưởng
tượng cháy bỏng vẫn khuấy động lên đều đặn những tác động của nó. Sự dễ tin
của họ càng làm gia tăng sự bất chấp của anh ta; và sự bất chấp của anh ta lại
càng khuynh loát hơn sự cả tin của họ.
Sự hùng hồn, khi đã đạt tới đỉnh cao nhất của nó, liền rời căn phòng nhỏ bé của lý
trí hay sự suy nghĩ; và lúc đó nó chỉ nói với chính mình theo một cách hoàn toàn
như sự tưởng tượng hay như những tình cảm, nhằm nắm bắt lấy những người
nghe đầy háo hức, cùng chế ngự sự hiểu biết của họ. May mắn là chính đỉnh cao
này cũng ít khi đạt tới được. Nhưng những điều gì mà một Tully hay một
Démosthènes có thể có, cũng chỉ gây ra được tác dụng đối với những thính giả ở
thành La Mã hay những người ở thành A-ten, mỗi người hay đi đây đi đó, hoặc
thầy giáo quy phạm có thể thực hiện được qua tổng thể nhân loại nói chung, và
cũng trong một cấp độ cao hơn, bằng cách tiếp cận những đam mê thô bạo và tầm
thường như thế.
Có nhiều trường hợp về những phép lạ được tạo ra, những sự tiên tri, và những sự
kiện siêu nhiên, mà trong mọi thời đại, hoặc đã được phát hiện bởi các bằng
chứng ngược lại, hay là chính họ đã phát hiện ra bằng tính chất phi lý của chúng,
đã đủ chứng tỏ khuynh hướng mạnh mẽ của nhân loại vẫn hướng tới sự phi
thường và điều kỳ diệu, và có thể vẫn hợp lý để gây ra một điều ngờ vực chống
lại mọi mối quan hệ thuộc loại này. Đây là một cách suy nghĩ tự nhiên của chúng
ta, ngay cả đối với những sự kiện phổ biến nhất và dễ tin nhất. Chẳng hạn: Không
có loại thông báo nào xuất phát một cách dễ dàng và lan truyền nhanh chóng đặc
biệt trong những vùng quê và các thị trấn giống như những gì thuộc về hôn nhân;
cũng vì thế mà hai con người trẻ trung tuy trong cùng một điều kiện mà không
bao giờ gặp nhau được hai lần, nhưng toàn thể các vùng lân cận đều lập tức gắn
họ cùng với nhau. Sự thích thú kháo nhau về một mẩu tin tức mới mẻ, hay ho như
thế, để rồi loan truyền nó, và mình là những người đầu tiên thuật lại nó, mở rộng
nó ra trong sự thông minh. Và điều này cũng được cho là tốt, đến nỗi cũng không
